ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ರೀತಿಯ ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆಗಳಿವೆ? ಯಾವ ಖಾತೆ ಯಾರಿಗೆ ಎಂದು ತಿಳಿದಿದೆಯೇ?

ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆ (Saving Account) ತಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯದ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಹಣವನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಠೇವಣಿಗಳ ಮೇಲೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಅಮೂಲ್ಯವಾದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು, ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳು ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆಯು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ನೀಡುವ ಅತ್ಯಂತ ಆದ್ಯತೆಯ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಹಾರಗಳ ಸಾಧನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.

ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ, ಖಾತೆದಾರರು ಹಣವನ್ನು ಠೇವಣಿ ಮಾಡಬಹುದು ಮತ್ತು ಠೇವಣಿ ಮಾಡಿದ ಹಣದ ಮೇಲೆ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಬಹುದು. ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತಿನ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ದೃಢವಾದ ಅಡಿಪಾಯವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ . ಜೊತೆಗೆ ಈ ಖಾತೆಗಳು ಅವುಗಳ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ, ಸುಲಭ ಪ್ರವೇಶ ಮತ್ತು ಠೇವಣಿ ಮತ್ತು ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಮಿತಿಗಳಿನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ.ಹಣ ಇಡಲು ಸುರಕ್ಷಿತ ಜಾಗ ಬೇಕು ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅನೇಕರು ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆ ತೆರೆದರೆ ಇನ್ನು ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಬರುವ ಸಬ್ಸಿಡಿ ಪಡೆಯಲು ಖಾತೆ ತೆರೆದಿರುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಬಗೆಯ ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆಗಳು ಲಭ್ಯವಿದ್ದು, ಅವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಎಂದಿಗೂ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ನಿಯಮಿತ ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆ (regular savings account)

ರೆಗ್ಯುಲರ್ ಸೇವಿಂಗ್ಸ್ ಅಕೌಂಟ್ ಎಂಬುವುದುಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಸರಳ ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಇ-ಕೆವೈಸಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದ ನಂತರ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ತೆರೆಯಬಹುದಾದ ಮತ್ತು ಠೇವಣಿ ಮಾಡಿದ ಮೊತ್ತದ ಮೇಲೆ ಬಡ್ಡಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಬಹುದಾದ ಖಾತೆಯಾಗಿದೆ. ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಅವಶ್ಯಕತೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಖಾತೆ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಕನಿಷ್ಠ ವಾರ್ಷಿಕ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ವಿಧಿಸುತ್ತವೆ.

ಝೀರೋ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಖಾತೆ ಅಥವಾ ಮೂಲ ಉಳಿತಾಯ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಠೇವಣಿ ಖಾತೆ

ಶೂನ್ಯ ಮೊತ್ತದ ಖಾತೆ (zero-balance savings accounts) ಅಂದರೆ ಹೆಸರೇ ಸೂಚಿಸುವಂತೆ, ಶೂನ್ಯ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆಯು 0 ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಖಾತೆಯಾಗಿದ್ದು, ಖಾತೆದಾರರು ಕನಿಷ್ಠ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳದೆ ಖಾತೆಯನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಮುಕ್ತರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಶೂನ್ಯ-ಸಮತೋಲನ ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುತ್ತಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸೂಕ್ತವಾಗಿರುವ ಈ ಖಾತೆ ಈ ಖಾತೆಗಳು ಕನಿಷ್ಠ ಸರಾಸರಿ ಮಾಸಿಕ ಬಾಕಿ (MAB) ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ನಿವಾರಿಸುತ್ತದೆ.

ಇವುಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ಆರಂಭಿಕ ಠೇವಣಿ ಇಲ್ಲದೆ ಈ ಅಕೌಂಟ್ ತೆರೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸಬಹುದು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ಕನಿಷ್ಠ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಅಗತ್ಯವಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೆಲ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಈ ಖಾತೆಗೆ ಎಟಿಎಂ ವಿಥ್ ಡ್ರಾ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಮಿತಿಗೊಳಿಸಬಹುದು, ಚೆಕ್ ಬುಕ್ ಸೌಲಭ್ಯವನ್ನು ನೀಡದಿರಬಹುದು ಮತ್ತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳ ವಿಧಗಳನ್ನು ಇವರಿಗೆ ಇತಿಮಿತಿಯಲಿರಿಸಬಹುದು.

ಹಿರಿಯ ನಾಗರಿಕರ ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆ

ಈ ಖಾತೆಗಳು 60 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಡ್ಡಿ ದರಗಳು, ಸಾಲದ ಮೇಲಿನ ಕಡಿಮೆ ಬಡ್ಡಿ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಂತಹ ವಿಶೇಷ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ಈ ಖಾತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಮಹಿಳಾ ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆ

ಮಹಿಳಾ ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆಯು ಮಹಿಳೆಯರ ಆರ್ಥಿಕ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾದ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆಯಾಗಿದೆ. ಮಹಿಳೆಯರಿಗಾಗಿ ವಿಶೇಷ ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು, ಆದ್ಯತೆಯ ಸಾಲ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಕೊಡುಗೆಗಳು, ಲಾಕರ್‌ಗಳ ಮೇಲಿನ ರಿಯಾಯಿತಿಗಳು, ಉಚಿತ ಮಲ್ಟಿಸಿಟಿ ಚೆಕ್ ಬುಕ್, ಅನಿಯಮಿತ ಎಟಿಎಂ ನಗದು ಹಿಂಪಡೆಯುವಿಕೆ, ಕನಿಷ್ಠ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಅಗತ್ಯತೆಯ ಮೇಲಿನ ಮನ್ನಾ ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಮಕ್ಕಳ ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆ

ಮಕ್ಕಳ ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆಗಳು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ಹೇಗೆ ಎಂದು ಕಲಿಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಪೋಷಕರು ಹದಿನೆಂಟು ವರ್ಷದೊಳಗಿನ ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಅಪ್ರಾಪ್ತ ವಯಸ್ಕರ ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆಯನ್ನು ತೆರೆಯಬಹುದು. ಈ ಖಾತೆಗಳು ಮಕ್ಕಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಆರ್ಥಿಕ ನಡವಳಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ನಿಯಂತ್ರಿತ ಠೇವಣಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಖರ್ಚು ಮಿತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.ಹತ್ತು ವರ್ಷದ ನಂತರ, ಮಗುವಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಹಿಂಪಡೆಯಲು ಬ್ಯಾಂಕ್ ಚೆಕ್‌ಬುಕ್ ಮತ್ತು ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪೋಷಕರು/ಪೋಷಕರು ಹಿಂಪಡೆಯುವ ಮೊತ್ತಕ್ಕೆ ಗರಿಷ್ಠ ಮಿತಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಬಹುದು.

ಸಂಬಳ ಖಾತೆ

ಸಂಬಳ ಖಾತೆಗಳು ಉದ್ಯೋಗದಾತರಿಂದ ಉದ್ಯೋಗಿಗೆ ಮಾಸಿಕ ಸಂಬಳವನ್ನು ಪಾವತಿಸಲು ಅನುಕೂಲಕರ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಉದ್ಯೋಗದಾತರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿಸುವುದಲ್ಲದೆ, ಉದ್ಯೋಗಿಗೆ 'ಸಂಬಳ ಖಾತೆ' ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಈ ಖಾತೆಗಳ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳೆಂದರೆ, ಉಚಿತ ಚೆಕ್ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಡೆಬಿಟ್ ಕಾರ್ಡ್‌ಗಳು, ಶೂನ್ಯ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಖಾತೆಗಳು, ಪೂರಕ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಪಘಾತ ವಿಮಾ ರಕ್ಷಣೆ, ಸಾಲಗಳ ಮೇಲಿನ ಆದ್ಯತೆಯ ಬಡ್ಡಿದರಗಳು ಇತ್ಯಾದಿ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

ತ್ವರಿತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆ(Instant Digital Savings Account)

KYC ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮೊಬೈಲ್ ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್ ಮೂಲಕ ಕೆಲವೇ ಸೆಕೆಂಡುಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಆನ್‌ಲೈನ್‌ನಲ್ಲಿ ತೆರೆಯಬಹುದು. ಖಾತೆದಾರರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ KYC ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸದಿದ್ದರೆ, ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಈ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ಠೇವಣಿ ಮಿತಿಯನ್ನು 1 ಲಕ್ಷ ರೂ.ಗಳವರೆಗೆ ನಿಗದಿಪಡಿಸುತ್ತವೆ.

ಕುಟುಂಬ ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆ(Family Savings Account)

ಕುಟುಂಬ ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆಯು ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಒಂದೇ ಕುಟುಂಬ ಐಡಿ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಹು ಖಾತೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಒಂದೇ ಕುಟುಂಬ ID ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಖಾತೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕುಟುಂಬ ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆಯ ಮೂಲಕ, ಸದಸ್ಯರು FD, RD, ಉಳಿತಾಯ ಖಾತೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವುದರಿಂದ ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆಯಬಹುದು.