ಮನಮೋಹನ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ವಿಧಿವಶ: 1991ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನ ಪರಿಚಯಿಸಿದ್ದ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯ ಹರಿಕಾರ

ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನ ಮೇಲೆಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿದಂತ ಧೀಮಂತ ನಾಯಕ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಮನಮೋಹನಸಿಂಗ್‌ ಇಂದು ವಿಧಿವಶರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಹರಿಕಾರ ಇಂದು ನೆನಪು ಮಾತ್ರ. ಆದ್ರೆ ಅವರು ಮಾಡಿದಂತ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಇಂದು ಜನರ ಮನದಲ್ಲಿದೆ. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೊಸ ಅಡಿಪಾಯವನ್ನ ಹಾಕಿದವರು ಎಂದರೆ ಅದು ಮನಮೋಹನ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಮಾತ್ರ. ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಇವರ ಪಾತ್ರ ಬಹಳ ದೊಡ್ಡದು.

ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಭಾರತವು ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕುಸಿತದದ ಹಂತದಲ್ಲಿತ್ತು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, 1980ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್‌ ಒಕ್ಕೂಟ ಕುಸಿದಿದ್ದು ಕೂಡಾ ಗಂಭೀರ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸೋವಿಯಟ್ ಯೂನಿಯನ್ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕಚ್ಚಾ ತೈಲ, ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಭಾರತೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಾಗಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್‌ಗಳನ್ನ ಬಳಸದೆ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನ ನಡೆಸಲು ಭಾರತಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗಿತ್ತು.

ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಗಂಭೀರ ಆರ್ಥಿಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನ ಎದುರಿಸಿದ ನಂತರ ಸಿಂಗ್ 1991 ರಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಇದು ಉದಾರೀಕರಣ, ಖಾಸಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿದರು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಧಾರಿತ ತತ್ವಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆಯನ್ನ ಮಾಡಲು ಸಿಂಗ್‌ ಮುಂದಾದರು.

ಇದರ ಮಧ್ಯೆ, ಆಗ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಆಗಿದ್ದ ಪಿ.ವಿ ನರಸಿಂಹ ರಾವ್‌ ಅವರು ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿಯನ್ನ ಜಾರಿ ಮಾಡಿದರು. ಅದು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ರಚನೆಯನ್ನೇ ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಇದೇ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿಯಿಂದ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ನೇರ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಗೆ 50% ವಿದೇಶಿ ಈಕ್ವಿಟಿಗಳನ್ನ ಹೆಚ್ಚಳ ಮಾಡಿತು. ಹಾಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಒಪ್ಪಂದಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಇದ್ದಂತ ಎಲ್ಲಾ ಅಡೆಚಣೆಗಳನ್ನ ತೆಗೆದುಹಾಕಿತು.

ಸಿಂಗ್ ತಮ್ಮ ಬಜೆಟ್ ಭಾಷಣದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡಿದ ಅವರು "ನಾಲ್ಕು ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣಕ್ಕಾಗಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡ ನಂತರ, ನಾವು ಈಗ ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಅವಧಿಗೆ ತಲುಪಿದ್ದೇವೆ. ಈಗ ನಾವು ಹೆದರುವುದಕ್ಕಿಂತ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆಗಳನ್ನ ಸ್ವಾಗತ ಮಾಡುವುದು ಉತ್ತಮ. ನೇರ ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಬಂಡವಾಳಕ್ಕೆ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ನಮಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಿಂಗ್ ಅವರು ವಿವರಿಸಿದರು.

ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ ನೀತಿ, ಇದು ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕ ಉಧಾರಿಕರಣದಲ್ಲಿ ಇದು ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ದಾಖಲೆ ಆಗಿತ್ತು. ಎಲ್ಲಾ ಯೋಜನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಕೆಲವು ಆಯ್ದ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪರವಾನಗಿಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ಸರ್ಕಾರಿ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿತು. ಹಾಗೆ ಮೋನೊಪೋಲಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ಬಂಧಿತ ವ್ಯಾಪಾರ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಕಾಯ್ದೆ (MRTP) ಅನ್ನು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿ, ಯಾವುದೇ ಪೂರ್ವ ಅನುಮತಿ ಇಲ್ಲದೆ ವ್ಯವಹಾರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು, ವಿಸ್ತರಿಸಲು ಮತ್ತು ವಿಲೀನಗೊಳಿಸಲು ಅವಕಾಶವನ್ನ ನೀಡಿತು.

ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ಆಗಸ್ಟ್ 1990 ರಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಏರಿಕೆಯ ನಂತರ ಸಂಭವಿಸಿದವು. ಇದು ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಕಷ್ಟವಾದ ಬಾಕಿ ಪಾವತಿ (BoP) ಸ್ಥಿತಿಗೆ, ಕೊಟ್ಟಿರುವ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು, ಮತ್ತು ಭಾರೀ ಬಂಡವಾಳ ಹೊರಹರಿವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು, ಇದು ಭಾರತವನ್ನು ಮೊದಲಿನಂತೆ ಮಾಡಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು.

ಈ ಸುಧಾರಣೆಗಳು ದೇಶೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು, ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಸುಧಾರಿಸಲು ಮತ್ತು ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರೇರೇಪಣೆ ನೀಡುತ್ತವೆ ಎಂದು ಮನಮೋಹನ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಹೆಚ್ಚಿನಂತೆ, ಅವರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು "ಯಥಾಸ್ಥಿತಿಯ ಫಲಿತಾಂಶವಿಲ್ಲದೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉಳಿತಾಯಗಳನ್ನು ಶೋಷಿಸುವುದರ ಬದಲು, ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಎಂಜಿನ್" ಎಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಡರು.

ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರಾಗಿ ಪ್ರಧಾನಿ ರಾವ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ ಅವರನ್ನು ಬೇಡ ಎಂದು ನಂತರ ಐಜಿ ಪಟೇಲ್ ನಿರಾಕರಿಸಿದ ನಂತರ, ರಾವ್ ಅವರು ಈ ಸ್ಥಾನವನ್ನ ಮನಮೋಹನ್‌ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದರು.

ಕೇಂಬ್ರಿಡ್ಜ್‌ನಿಂದ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಆರ್ಥಿಕ ತಜ್ಞ ಜನೇವಾದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಆಯೋಗದ ಕಾರ್ಯದರ್ಶಿ ಜನರಲ್ ಆಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು, ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾಗಿ ರಾವ್‌ ಹುಡುಕುತ್ತಿದ್ದ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆಗಿದ್ದರು. ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಪ್ರಮುಖ ಆರ್ಥಿಕ ಹುದ್ದೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತಿದ್ದರು. ರಾವ್‌ ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಇದ್ದ ನಂಬಬಹುದಾದ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಸುಧಾರಕನನ್ನು ಬಯಸಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ಅದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಧಾನಿ ಮೇಲೆ ಆಂತರಿಕ ವಿಮರ್ಶೆಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಮರ್ಪಿತ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಅಗತ್ಯ ಕೂಡ ಇತ್ತು ಎಂದು ವಿನಯ್ ಸಿತಾಪತಿ ತಮ್ಮ ಪುಸ್ತಕ "ಹಾಲ್ಫ್-ಲಯನ್"ನಲ್ಲಿ, ಪಿ.ವಿ. ನರಸಿಂಹ ರಾವ್‌ ಅವರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ.