Union Budget 2026: ಫೆಬ್ರವರಿ 1ರಂದೇ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಏಕೆ ಮಂಡಿಸಲಾಗುತ್ತೆ? ಇಲ್ಲಿದೆ ನೋಡಿ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ

ಇಂದು ದೇಶದ ಹಣಕಾಸು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಬಿಗ್ ಡೇ..ಅಂದರೆ ಇಂದು ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್, ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬೆಳಗ್ಗೆ 11 ಗಂಟೆಗೆ ಆಯವ್ಯಯ ಮಂಡನೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಅವರು ಮಂಡಿಸುತ್ತಿರುವ 9ನೇ ಬಜೆಟ್ ಆಗಿದ್ದು, ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚಳಿಯದೇ ಉಳಿಯಲಿರುವ ದಾಖಲೆಯ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆಯಾಗಲಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ, ಭಾನುವಾರದಂದು ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಅವರು 2026ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 1ರಂದು ಸತತ ಒಂಬತ್ತನೇ ಬಾರಿ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸಲಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬಾರಿ ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ, ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆ ಭಾನುವಾರದಂದು ನಡೆಯಲಿದೆ. ಇದುವರೆಗೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಭಾನುವಾರ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆಯಾದ ಉದಾಹರಣೆ ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಅನೇಕ ಜನರಲ್ಲಿ "ಭಾನುವಾರವೇ ಬಜೆಟ್ ಏಕೆ?" ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡಿದೆ.

ಹಿಂದೆ ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆಯ ಕೆಲಸದ ದಿನದಂದು ಮಂಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲದ ಪದ್ಧತಿ ಆಗಿದ್ದು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರವೂ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಆದರೆ ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಏನಂದರೆ, ಏಪ್ರಿಲ್ 1ರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗುವ ಹೊಸ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮುನ್ನ ಬಜೆಟ್ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಮಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಈ ಸಮಸ್ಯೆ ನಿವಾರಣೆಗೆ 2017ರಲ್ಲಿ ಆಗಿನ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಅರುಣ್ ಜೇಟ್ಲಿ ಅವರು ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆಯ ದಿನಾಂಕವನ್ನು ಫೆಬ್ರವರಿ 1ಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಬಜೆಟ್ ಮೇಲಿನ ಚರ್ಚೆ, ಮಂಜೂರಾತಿ ಮತ್ತು ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಸಿಗಲು ಆರಂಭವಾಯಿತು.

2026ರಲ್ಲಿ ಫೆಬ್ರವರಿ 1 ಭಾನುವಾರ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ, ಸರ್ಕಾರ ತನ್ನ ನಿಗದಿತ ನಿಯಮದಂತೆ ಅದೇ ದಿನ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿದೆ. ವಾರಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಸಂವಿಧಾನಾತ್ಮಕ ಅಡ್ಡಿಯಿಲ್ಲ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ಸಂಸತ್ತು ವಿಶೇಷ ಅಧಿವೇಶನ ನಡೆಸಬಹುದು.

ಭಾನುವಾರದಂದು ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಆದರೂ, ಇದಕ್ಕೂ ಮೊದಲು ಶನಿವಾರ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆಯಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, 2015 ಮತ್ತು 2025ರ ಬಜೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ಶನಿವಾರ ಮಂಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆ ಎಂದರೆ, ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆಯ ಸಮಯ. ಹಿಂದೆಯೆಲ್ಲಾ ಸಂಜೆ 5 ಗಂಟೆಗೆ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಕಾಲದ ಪದ್ಧತಿ. ಆದರೆ 1999ರಲ್ಲಿ ಮಾಜಿ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವ ಯಶವಂತ್ ಸಿನ್ಹಾ ಅವರು ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆಯ ಸಮಯವನ್ನು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 11 ಗಂಟೆಗೆ ಬದಲಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದ ಬಜೆಟ್ ನಂತರ ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಲಭ್ಯವಾಯಿತು.

ಭಾನುವಾರ ಬಜೆಟ್ ಇರುವುದರಿಂದ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೂ ಗಮನ ಇದೆ. ಈ ದಿನ ಬಿಎಸ್ಇ ಮತ್ತು ಎನ್ಎಸ್ಇ ಷೇರು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ದಿನಗಳಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಪೂರ್ವ ಮುಕ್ತ ಅವಧಿ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 9ರಿಂದ ಆರಂಭವಾಗಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಾಪಾರ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 9:15ರಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ 3:30ರವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆ, ಭಾನುವಾರದಂದು ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸುವುದು ಹೊಸ ಅನುಭವವಾದರೂ, ಇದರ ಹಿಂದೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದ ಸಕಾಲಿಕ ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನ ಎಂಬ ಸ್ಪಷ್ಟ ಕಾರಣಗಳಿವೆ.