ದೀಪಾವಳಿ ಶಾಪಿಂಗ್ ವೇಳೆ ಎಚ್ಚರ: ಪೇಮೆಂಟ್ ಆ್ಯಪ್‌ಗಳಿಗೆ ಆರ್‌ಬಿಐನಿಂದ ಕಠಿಣ ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತಾ ನಿಯಮ ಜಾರಿ!

ದೀಪಾವಳಿ ಹಬ್ಬದ ಶಾಪಿಂಗ್ ಜೋರಾಗಿದ್ದು, ಯುಪಿಐ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ವಾಲೆಟ್‌ಗಳ ಮೂಲಕ ವಹಿವಾಟು ಗರಿಷ್ಠ ಮಟ್ಟ ತಲುಪಿದೆ. ಈ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗೇತರ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಪೂರೈಕೆದಾರರಿಗೆ (Non-bank Payment System Operators - PSOs) ಆರ್‌ಬಿಐ (RBI) ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟುಗೊಳಿಸಿದೆ. ಸೈಬರ್ ದಾಳಿ ಅಥವಾ ತಾಂತ್ರಿಕ ದೋಷ ಸಂಭವಿಸಿದರೆ ತಕ್ಷಣವೇ ವರದಿ ಮಾಡುವುದು, ದೂರುಗಳ ಶೀಘ್ರ ವಿಲೇವಾರಿ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಆರ್‌ಬಿಐ ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿದೆ. ವಾಲೆಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಪೇಮೆಂಟ್ ಅಗ್ರಿಗೇಟರ್‌ಗಳು, ಕಾರ್ಡ್ ಮತ್ತು ಎಟಿಎಂ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ಪೇಮೆಂಟ್ ಆ್ಯಪ್‌ಗಳು ಈ ಹೊಸ ನಿಯಮದಡಿ ಬರಲಿವೆ. ಹಬ್ಬದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆನ್‌ಲೈನ್ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಹೆಚ್ಚಾದಾಗ ಎದುರಾಗುವ ಸರ್ವರ್ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಸೈಬರ್ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುವುದೇ ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ.

ಆರ್‌ಬಿಐ ನೀಡಿರುವ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಸೈಬರ್ ದಾಳಿ, ಸರ್ವರ್ ಡೌನ್, ಸಂಸ್ಥೆಯೊಳಗಿನ ವಂಚನೆ ಅಥವಾ ಹಣ ಪಾವತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಳಂಬದಂತಹ ಯಾವುದೇ ಅನಿರೀಕ್ಷಿತ ಘಟನೆಗಳು ನಡೆದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ ಆರು ಗಂಟೆಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ನಿಗದಿತ ನಮೂನೆಯಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. "ಯಾವುದೇ ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತಾ ಲೋಪಗಳು ಕಂಡುಬಂದರೂ ಅದನ್ನು CERT‑In ಗೂ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿ ವರದಿ ಮಾಡಬೇಕು" ಎಂದು ಸೂಚಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಬೃಹತ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 2025, ಮಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 2026 ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಏಪ್ರಿಲ್ 1, 2028 ಗಡುವು ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.

6 ಗಂಟೆಯೊಳಗೆ ವರದಿ ಕಡ್ಡಾಯ: ಯಾರಿಗೆ ಅನ್ವಯ? ಏನೇನು ಸೇರಿವೆ?

ವಿಭಾಗ	ವಿವರಣೆ
ಅನ್ವಯವಾಗುವ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು	ಪಿಪಿಐ ನೀಡುವವರು, ಪೇಮೆಂಟ್ ಅಗ್ರಿಗೇಟರ್‌ಗಳು, ಕಾರ್ಡ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳು, ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗೇತರ ಎಟಿಎಂ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ಗಳು, WLAO ಗಳು, BBPOU ಗಳು; ಜೊತೆಗೆ ಪಿಎಸ್‌ಒ ಉಸ್ತುವಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪೇಮೆಂಟ್ ಗೇಟ್‌ವೇ ಹಾಗೂ ಥರ್ಡ್-ಪಾರ್ಟಿ ಆ್ಯಪ್‌ಗಳು.
ವರದಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಘಟನೆಗಳು	ಸೈಬರ್ ದಾಳಿಗಳು, ತಾಂತ್ರಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ವೈಫಲ್ಯ (ಸರ್ವರ್ ಡೌನ್), ಆಂತರಿಕ ವಂಚನೆಗಳು, ಸೆಟಲ್‌ಮೆಂಟ್ ವಿಳಂಬ; ಇನ್ನಿತರ ಸಂಬಂಧಿತ ಘಟನೆಗಳು.
ಅನುಷ್ಠಾನದ ಗಡುವು	ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು: 01‑Apr‑2025; ಮಧ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು: 01‑Apr‑2026; ಸಣ್ಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು: 01‑Apr‑2028.

ಪೇಮೆಂಟ್ ಆ್ಯಪ್ ಸೈಬರ್ ಭದ್ರತೆ: ದೀಪಾವಳಿ ಶಾಪಿಂಗ್‌ನಲ್ಲಿ ನಿಮಗಿರಲಿ ಈ ಎಚ್ಚರ!

ನಿಮ್ಮ ಮೊಬೈಲ್‌ಗೆ ಸೂಕ್ತ ಪಾಸ್‌ವರ್ಡ್ ಅಥವಾ ಫಿಂಗರ್‌ಪ್ರಿಂಟ್ ಲಾಕ್ ಇರಲಿ ಮತ್ತು ಯುಪಿಐ ಪಿನ್ ಅನ್ನು ಯಾರೊಂದಿಗೂ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಬೇಡಿ. ನಿಮ್ಮ ಫೋನ್ ಹಾಗೂ ಪೇಮೆಂಟ್ ಆ್ಯಪ್‌ಗಳನ್ನು ಅಪ್‌ಡೇಟ್ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಿ, ಹಣ ಡ್ರಾ ಆದ ತಕ್ಷಣ ಮೆಸೇಜ್ ಬರುವ ರಿಯಲ್-ಟೈಮ್ ಅಲರ್ಟ್‌ಗಳನ್ನು ಆನ್ ಮಾಡಿಡಿ. ಆ್ಯಪ್ ಪರ್ಮಿಷನ್‌ಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಹಣ ಪಾವತಿಸುವಾಗ ಯಾವುದೇ ಸ್ಕ್ರೀನ್-ಶೇರಿಂಗ್ ಆ್ಯಪ್‌ಗಳು ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿರದಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದ ಯುಪಿಐ ಆಟೋಪೇ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯಗೊಳಿಸಿ. ಒಂದು ವೇಳೆ ನಕಲಿ ಕರೆಗಳಿಗೆ ಮರುಳಾಗಿ ಹಣ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ ತಕ್ಷಣವೇ 1930 ಹೆಲ್ಪ್‌ಲೈನ್‌ಗೆ ಕರೆ ಮಾಡಿ ಅಥವಾ cybercrime.gov.in ನಲ್ಲಿ ದೂರು ನೋಂದಾಯಿಸಿ. ಅಲ್ಲದೆ, ಸರ್ವರ್ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸೈಬರ್ ವಂಚನೆ ಕುರಿತು ಆ್ಯಪ್‌ಗಳು ನೀಡುವ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆ ಸಂದೇಶಗಳ ಮೇಲೂ ಕಣ್ಣಿಡಿ.

ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಹೇಗೆ? ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ವಹಿಸಬೇಕಾದ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳೇನು?

ಯಾವುದಾದರೂ ಹಣಕಾಸಿನ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಾದರೆ ಮೊದಲು ಆ್ಯಪ್‌ನಲ್ಲಿಯೇ ದೂರು ನೀಡಿ, ಆ ಬಳಿಕ ನಿಮ್ಮ ಪಾವತಿ ಸೇವಾದಾರ (PSP) ಅಥವಾ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಸಂಪರ್ಕಿಸಿ. ಅಲ್ಲಿಯೂ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗದಿದ್ದರೆ ಎನ್‌ಪಿಸಿಐಗೆ (NPCI) ದೂರು ನೀಡಿ. 30 ದಿನಗಳ ಒಳಗಾಗಿ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಆರ್‌ಬಿಐನ ಏಕೀಕೃತ ಒಂಬುಡ್ಸ್‌ಮನ್ ಯೋಜನೆಯಡಿ cms.rbi.org.in ವೆಬ್‌ಸೈಟ್‌ನಲ್ಲಿ ದೂರು ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಇನ್ನು ವರ್ತಕರು (Merchants) ದಿನನಿತ್ಯದ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಲೆಕ್ಕಪರಿಶೋಧನೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು, ಪಾವತಿ ಸೆಟಲ್‌ಮೆಂಟ್ ಅವಧಿಗಳನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಬೇಕು, ಚಾರ್ಜ್‌ಬ್ಯಾಕ್ ಮನವಿಗಳಿಗೆ ತಕ್ಷಣ ಸ್ಪಂದಿಸಿ ಸೂಕ್ತ ಸಾಕ್ಷ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಜೊತೆಗೆ ಆಡಿಟ್ ಹಾಗೂ ಕಾನೂನು ಜಾರಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ತನಿಖೆಗೆ ನೆರವಾಗಲು 24x7 ವಂಚನೆ ತಡೆ ಚಾನಲ್ ಅನ್ನು ಸಜ್ಜಾಗಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು.