Hydrogen Train: ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲು ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧ! ವಿಶೇಷತೆ ಏನು ಗೊತ್ತಾ?

ಭಾರತೀಯ ರೈಲ್ವೆ ದಿಟ್ಟ ಹೆಜ್ಜೆಯೊಂದನ್ನು ಇಟ್ಟಿದ್ದು, ದೇಶದ ಮೊದಲ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಇಂಧನ ಚಾಲಿತ ರೈಲನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಓಡಿಸಿದೆ. ಇಂಧನದ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ತಗ್ಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿರುವ ಈ ಯೋಜನೆಯು, ಭಾರತವನ್ನು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದ ದೇಶಗಳ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದೆ. ರೈಲ್ವೆ ಸಚಿವ ಅಶ್ವಿನಿ ವೈಷ್ಣವ್ ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಯಾರಾದ ಈ ರೈಲು ಸ್ವೀಡನ್, ಜರ್ಮನಿ, ಚೀನಾ ಮತ್ತು ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ನಂತಹ ದೇಶಗಳ ಪಂಕ್ತಿಗೆ ಭಾರತವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಚೆನ್ನೈನ ಇಂಟಿಗ್ರಲ್ ಕೋಚ್ ಫ್ಯಾಕ್ಟರಿ (ICF) ನಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲು ಸಂಪೂರ್ಣ ದೇಶೀಯವಾಗಿ ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲು ಹರಿಯಾಣದ ಜಿಂದ್-ಸೋನಿಪತ್ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ 89 ಕಿ.ಮೀ ದೂರ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದು, ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಓಡಿದೆ. ಸುಮಾರು 110 ಕಿ.ಮೀ/ಗಂ ಸರಾಸರಿ ವೇಗ ಹೊಂದಿರುವ ಈ ರೈಲು, ಎರಡು ತುದಿಗಳಲ್ಲೂ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಇಂಜಿನ್ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಶೀಘ್ರದಲ್ಲೇ ವಾಣಿಜ್ಯ ಸೇವೆ ಆರಂಭಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲು ಯೋಜನೆಯು ಭಾರತದ ಭವಿಷ್ಯದ ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ದಿಕ್ಕು ತೋರುವ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದ್ದು, ಈ ಯೋಜನೆಯ ವೆಚ್ಚದ ವಿವರಗಳು ಕೂಡ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದವಾಗಿವೆ. 2023 ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ರೈಲ್ವೆ ಇಲಾಖೆ ಘೋಷಿಸಿದಂತೆ, ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಚಾಲಿತ ರೈಲನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸರಾಸರಿ ₹80 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚವಾಗಲಿದೆ. ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಈ ರೈಲುಗಳಿಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ನೆಲದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು (ಜಲವಾಯು, ಇಂಧನ ಪೂರೈಕೆ, ತಾಂತ್ರಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮುಂತಾದವು) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ₹70 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇವೆಲ್ಲವನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಯೋಜನೆಯ ಬಜೆಟ್ ₹2800 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿ ಎಂದು ಸಚಿವಾಲಯ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಈ ಪೈಲಟ್ ಹಂತದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಯೋಜನೆಗೆ ಮಾತ್ರ ₹111.83 ಕೋಟಿ ವೆಚ್ಚವಾಗಿದ್ದು, ಮೊದಲ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಲೋಕೋಮೋಟಿವ್ ಅನ್ನು 2025ರ ಆಗಸ್ಟ್ 31ರೊಳಗೆ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡುವ ಗುರಿ ಇಡಲಾಗಿದೆ.

ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲುಗಳು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿವೆ. ಇವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಡೀಸೆಲ್ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್ ಎಂಜಿನ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಬನ್ ಡೈಆಕ್ಸೈಡ್ ಅಥವಾ ಇತರೆ ವಿಷಕಾರಿ ಅನಿಲಗಳನ್ನು ಹೊರಸೂಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಇವು ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಇಂಧನ ಕೋಶ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ, ಅಂದರೆ ಇಂಧನದ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ನೇರವಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಹೊರಬರುವ ಉಪ ಉತ್ಪನ್ನವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ನೀರಿನ ವಾಷ್ಪ - ಇದು ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರದ ಶುದ್ಧ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಿದೆ. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲುಗಳನ್ನು "ಶುದ್ಧ ಇಂಧನ, ಶುದ್ಧ ಶ್ವಾಸ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಂಥಾ ಯೋಜನೆಯ ಅಗತ್ಯತೆ ಭಾರತೀಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಬಹುಪಟ್ಟು ಅಧಿಕವಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಭಾರತದ ರೈಲ್ವೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 70% ರೈಲುಗಳು ಡೀಸೆಲ್ ಅಥವಾ ವಿದ್ಯುತ್‌ನಿಂದ ಚಾಲಿತವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಇಂಧನದ ಬೆಲೆ ಏರಿಕೆ, ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪತ್ತಿನ ದುರ್ಬಳಕೆ, ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಮಾಲಿನ್ಯವು ಮುಂದುವರಿದಿರುವುದರಿಂದ, ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಬನ್ ಎಮಿಷನ್ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಒತ್ತಾಯ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ಇಂಧನ ರೈಲುಗಳು ಅತ್ಯವಶ್ಯಕ ಪರ್ಯಾಯವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ.

ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ "Hydrogen for Heritage" ಎಂಬ ಯೋಜನೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ, ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲುಗಳನ್ನು ಶಿಮ್ಲಾ, ದರ್ಜಿಲಿಂಗ್, ಊಟಿ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಬೆಟ್ಟದ ಹಾಗೂ ಪರಂಪರಾ ಮೌಲ್ಯವಿರುವ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸಲು ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸಿದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಕ್ಕೂ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವ ಉದ್ದೇಶವಿದ್ದು, ಆಕರ್ಷಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಒಟ್ಟಾರೆ, ಹೈಡ್ರೋಜನ್ ರೈಲುಗಳ ಆರಂಭ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಶುದ್ಧ ಇಂಧನದ ಶಕ್ತಿಯ ನವಯುಗವನ್ನು ಅರಳಿಸಿಕೊಡುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಕೇವಲ ಪರಿಸರ ಪ್ರಭಾವವಷ್ಟೇ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದಲ್ಲದೆ, ದೇಶೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ಸಿಗುತ್ತದೆ.