ಗಣೇಶ ಮೂರ್ತಿಗಳ ಪಿಒಪಿ ಬಳಕೆ: ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ, ಅನುಷ್ಠಾನ ಕಡ್ಡಾಯ!

ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್ (ಪಿಒಪಿ) ವಿಗ್ರಹಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮವು ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಕಳವಳವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂಬಂಧ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಸಹ ನಿರ್ಬಂಧಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿದೆ.

ವಾಟರ್ (ಪ್ರಿವೆನ್ಷನ್ ಅಂಡ್ ಕಂಟ್ರೋಲ್ ಆಫ್ ಪೊಲ್ಯೂಷನ್) ಆಕ್ಟ್, 1974 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 33A, ಸ್ಥಳೀಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರ ನೀಡುತ್ತದೆ. "ಇತರ ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಏನೇ ಇರಲಿ, ಆದರೆ ಈ ಕಾಯಿದೆಯ ನಿಬಂಧನೆಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು, ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಈ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ನೀಡಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದೇಶನಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು, ಮಂಡಳಿಯು ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವಾಗ ಮತ್ತು ಈ ಕಾಯಿದೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಾಗ, ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಅಧಿಕಾರಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಲಿಖಿತವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ನೀಡಬಹುದು, ಮತ್ತು ಅಂತಹ ವ್ಯಕ್ತಿ, ಅಧಿಕಾರಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಅಂತಹ ನಿರ್ದೇಶನಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ಬದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅದು ಹೇಳುತ್ತದೆ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, 2016 ರಲ್ಲಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಗುಡಿಮಾವಿನಲ್ಲಿರುವ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ನಂತರ, ಬಣ್ಣದ ಪಿಒಪಿ ವಿಗ್ರಹಗಳು ಮತ್ತು ರಚನೆಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದರು. 2023 ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿ (ಕೆಎಸ್‌ಪಿಸಿಬಿ) "ಹೆವಿ ಮೆಟಲ್ ಹೊಂದಿರುವ ರಾಸಾಯನಿಕ ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿದ ಪ್ಲಾಸ್ಟರ್ ಆಫ್ ಪ್ಯಾರಿಸ್‌ನಿಂದ ಮಾಡಿದ ಯಾವುದೇ ವಿಗ್ರಹಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ವಿಲೇವಾರಿ" ಯನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಿತ್ತು. ಇಂತಹ ವಿಗ್ರಹಗಳ ವಿಸರ್ಜನೆ ನಿಷಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೂ, ಇತರ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಮಾಡಿದ ವಿಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಇಂತಹ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಬಳಸುವುದು ಸಹ ನಿಷಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಕೆಎಸ್‌ಪಿಸಿಬಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ಸಹ ಅಧಿಸೂಚನೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ತಮ್ಮ ಆದೇಶಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಕೋರಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಮನವಿಯಲ್ಲಿ, ಗುಡಿಮಾವಿನಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳು ಆವರಣವನ್ನು ಸೀಲ್ ಮಾಡಿದ್ದರೂ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ರಚನೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದ್ದರೂ ಸಹ ಆದೇಶಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ಕೆಎಸ್‌ಪಿಸಿಬಿ ಹೇಳಿದೆ. ಆಗಸ್ಟ್ 14 ರ ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ, 2023 ರ ಆದೇಶವನ್ನು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ, ಕೆಎಸ್‌ಪಿಸಿಬಿ ವಕೀಲರು, "ರಾಜ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಅದನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಸಹ, ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು... ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಕಠಿಣ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಪಿಒಪಿ ವಿಗ್ರಹಗಳಿಂದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯನ್ನು ತುಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಉತ್ಪಾದಕರ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಥಮ ಮಾಹಿತಿ ವರದಿ (ಎಫ್‌ಐಆರ್) ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದ್ದು, ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುವುದು ಎಂದು ರಾಜ್ಯದ ವಕೀಲರು ಸಹ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಮನವಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಆದೇಶ ನೀಡಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಇದನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅದು ಗಮನಿಸಿತು.

“ಸರ್ಕಾರಿ ಆದೇಶವನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಹೊರಡಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಬೇಕು. ನಿಸ್ಸಂದೇಹವಾಗಿ, ಎತ್ತಿದ ವಿಷಯವು ಗಂಭೀರವಾದದ್ದು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಅಧಿಸೂಚನೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ಗಂಭೀರತೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸಬೇಕು ಎಂದು ನಾವು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತೇವೆ” ಎಂದು ಪೀಠ ಹೇಳಿತು.

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಾಮೀಪ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಣೇಶ ಚತುರ್ಥಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಪಿಒಪಿ ವಿಗ್ರಹಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ನಿಲುವು ಸಹ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ. 2022 ರಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ವಿಗ್ರಹಗಳಲ್ಲಿ ಪಿಒಪಿ ಬಳಕೆಯ ನಿಷೇಧವನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದ್ದರೂ, ಅಂದಿನಿಂದ ಅದು ತನ್ನ ನಿಲುವನ್ನು ಭಾಗಶಃ ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಿದೆ. ದಿ ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸ್‌ಪ್ರೆಸ್ ಈ ವರ್ಷ ಜೂನ್‌ನಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಿದಂತೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ಮಾರಾಟ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲಿನ ನಿಷೇಧವನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದೆ, ಆದರೆ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ವಿಸರ್ಜನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ನೀತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, ಜುಲೈ 24 ರ ಮಧ್ಯಂತರ ಆದೇಶದಲ್ಲಿ, ಬಾಂಬೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಆರು ಅಡಿ ಎತ್ತರದವರೆಗಿನ ಯಾವುದೇ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಕೃತಕ ತೊಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸರ್ಜಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜಲಮಾರ್ಗಗಳು ಅಥವಾ ನೀರಿನ ಮೂಲಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲ ಎಂದು ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದೆ.