RBI ಹೊಸ ನಿರ್ಧಾರ..SRVA ಖಾತೆ ತೆರೆಯಲು ಇನ್ನು ಅನುಮತಿ ಬೇಕಿಲ್ಲ! ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ರೂಪಾಯಿ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಹಾದಿ!

ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬಳಸಲು ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ದಾರಿ ದೊರಕಿಸಿದೆ. ಅದೇನೆಂದರೆ ವಿಶೇಷ ರೂಪಾಯಿ ವೋಸ್ಟ್ರೋ ಖಾತೆಗಳನ್ನು (Special Rupee Vostro Accounts - SRVAs) ತೆರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಿರುವುದು. ಇದೊಂದು ವಿಶೇಷ ಸುದ್ದಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಹೊಸ ಕ್ರಮವು ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ವಿಶ್ವ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಬಲ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಲು RBI ಯ ಕೈಗೊಂಡ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ರೂಪಾಯಿಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯೀಕರಣಕ್ಕೆ ದಾರಿ ತೆರೆದು, ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ನಂತಹ ಕಠಿಣ ಕರೆನ್ಸಿಗಳ ಮೇಲೆ ಇರುವ ಅವಲಂಬನೆಯನ್ನು ಹಗ್ಗಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಹೀಗಾಗಿ, RBI ಕಳೆದ ಬಾರಿ ಜುಲೈ 2022ರಲ್ಲಿ SRVA ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ, ಭಾರತೀಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಮ್ಮ ವಿದೇಶಿ ಕರೆಸ್ಪಾಂಡೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಈ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು RBI ನಿಂದ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ ಪಡೆಯಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಜಟಿಲವಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಖಾತೆಗಳ ತೆರೆಯುವಿಕೆ ತಡವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ರೂಪಾಯಿ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯಾಪಾರ ವಸಾಹತುಗಳನ್ನು ತ್ವರಿತಗೊಳಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದ RBI ಈಗ ಹೊಸ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದ್ದು, AD (Authorized Dealer) ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ತಮ್ಮ ವಿದೇಶಿ ಕರೆಸ್ಪಾಂಡೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳಿಗೆ SRVA ಖಾತೆಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುವಾಗ RBI ನಿಂದ ಪೂರ್ವಾನುಮತಿ ಪಡೆಯಬೇಕಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ.

ಈ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಯ ಮೂಲಕ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಮತ್ತು ವೇಗವಾಗಿ ಖಾತೆ ತೆರೆಯುವ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ವಿದೇಶಿ ಕರೆಸ್ಪಾಂಡೆಂಟ್ ಬ್ಯಾಂಕ್‌ಗಳು ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವುದು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ದ್ವಿಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿನ ರೂಪಾಯಿ ಬಳಕೆಯು ಹೆಚ್ಚಾಗಲಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಗುರುತಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯದಲ್ಲಿ ರೂಪಾಯಿ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಅವಕಾಶ ವಿಸ್ತಾರವಾಗುತ್ತದೆ.

RBI ಇದರ ಮೂಲಕ ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಕರೆನ್ಸಿಗಳಂತೆಯೇ ಪರಿಗಣಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಭಾರತದ ರಫ್ತುದಾರರು ಹಾಗೂ ಆಮದುದಾರರಿಗೆ ರೂಪಾಯಿಯಲ್ಲಿ ವಹಿವಾಟು ಮಾಡುವುದು ಅನುಕೂಲಕರವಾಗುವಂತೆ SRVA ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ವಿನಿಮಯದ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಜಟಿಲತೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಾ, ವ್ಯಾಪಾರಗಳ ಸಮಯ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ವಿದೇಶಿ ಕರೆನ್ಸಿಗಳಂತೆ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ಅಥವಾ ಇತರ ಕರೆನ್ಸಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿ ಬಳಸುವುದರಿಂದ ವಿನಿಮಯದ ಏರಿಳಿತಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.

ಈ ಎಲ್ಲ ಹೊಸತಾಗಿರುವ ಸುಲಭೀಕರಣಗಳ ನಡುವೆಯೂ, RBI ವಿದೇಶಿ ವಿನಿಮಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾಯ್ದೆ (FEMA) ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ (KYC) ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾಗಿ ಪಾಲಿಸಲು ಬ್ಯಾಂಕುಗಳಿಗೆ ಸೂಚನೆ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಮೂಲಕ, ಎಲ್ಲಾ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಸಕಾಲಿಕ ಮತ್ತು ನಿರ್ಬಂಧಿತ ನಿಯಮಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನಡೆಯಬೇಕು ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಿದೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ, ಹಣಕಾಸು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ದುರ್ಬಳಕೆಯನ್ನು ತಡೆಯುವ ಭದ್ರತೆ ಯೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.

SRVAಗಳ ಸರಳ ಮತ್ತು ವೇಗದ ತೆರವಿನಿಂದ ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿಯ ವ್ಯಾಪಕ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದರೆ, ಭಾರತವು ತನ್ನ ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ, ಭಾರತೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ವ್ಯವಹಾರಿಗಳ ನಡುವೆ ರೂಪಾಯಿಯಲ್ಲಿ ನೇರ ವಹಿವಾಟು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದರಿಂದ ಹೂಡಿಕೆಗಳ ಸುಗಮತೆ, ಹಣಕಾಸು ಲావಣ್ಯ ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟಿನ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ಆಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಭಾರತದ ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಬಲವೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

ಇದೊಂದು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಯೋಜನೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದು, ಭಾರತೀಯ ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಮುಖ ಕರೆನ್ಸಿಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿ ಬದಲಿಸುವಲ್ಲಿ RBI ನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತವಾಗಿದೆ. ಕಳೆದ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಲು ವಿವಿಧ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು RBI ಕೈಗೊಂಡಿದ್ದು, SRVA ತೆರೆಯುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಸರಳೀಕರಣವು ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿವೆ.

RBIನ ಈ ಹೊಸ ನಿರ್ಧಾರದಿಂದ ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹೂಡಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಸ್ಪಂದನೆ ಹೆಚ್ಚುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ರೂಪಾಯಿಯ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬಳಕೆ ಹೆಚ್ಚಿದರೆ, ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ಬಲವರ್ಧನೆಗೆ ಸಹಾಯವಾಗುವುದು ಖಚಿತ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಯು ಭಾರತವನ್ನು ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸ್ವಾಯತ್ತ ಹಾಗೂ ಪ್ರಬಲ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪೈಕಿ ಒಂದಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿ ಆಗಲಿದೆ.