ಇದು ಕರೆನ್ಸಿಗಳ ಸೀಕ್ರೆಟ್; ನಾಣ್ಯಗಳಿಂದ ನೋಟುಗಳವರೆಗೆ ತಯಾರಿಕಾ ವೆಚ್ಚ ಎಷ್ಟು?

'ಚಿಲ್ಲರೆ' ಖರೀದಿಗೆ ಹೋದಾಗ ಅಥವಾ ಬಸ್ಸು ಆಟೋ ಏರಿದಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡುವ ಸಮಸ್ಯೆ. ಕಾಲ ಬದಲಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪೇಮೆಂಟ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ನಾವಿದ್ದರೂ ಚಿಲ್ಲರೆ ಆಗೋಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ಕಾಡದೆ ಇರದು. ಚಿಲ್ಲರೆ ಇಲ್ಲ ಸಾರ್ ಗೂಗಲ್ ಪೇ , ಪೋನ್ ಪೇ ಮಾಡಿಬಿಡಿ ಎಂದು ಹೇಳೋದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿದೆ. ಚಿಲ್ಲರೆ ಅಂದಾಗ ನಾಣ್ಯಗಳು ಮೊದಲು ಬರುತ್ತವೆ. ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ಕಾಯಿನ್ ನಿಂದ ಹಿಡಿದು 5, 10 ರೂ. ಮುಂತಾದ ಕಾಯಿನ್ ನಮ್ಮ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ನಾಣ್ಯಗಳು ಒಂದೊಂದೆ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಾ ಬರುತ್ತವೆ. ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ 50 ಪೈಸೆ ಚಲಾವಣೆಯಿಂದ ಮಯಾವಾಗಿ ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಿವೆ. ಮುಂದಿನ ಸರದಿ ೧ ರೂ. ನಾಣ್ಯದ್ದೇ ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಮೂಡುವುದು ಸಹಜ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಯಾವುದೇ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವ ವೆಚ್ಚವು ನಾಣ್ಯದ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವೆಚ್ಚ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಅಂತಹ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾಣ್ಯದ ಗಾತ್ರ ದೊಡ್ಡದಾಗಿತ್ತು.. ಆದರೆ ಈಗ ಅನೇಕ ನಾಣ್ಯಗಳು ಚಿಕ್ಕ ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿವೆ.

ನಿಮಗೆ ಗೊತ್ತಾ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಟಂಕಿಸಲು ಅದರ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ. ಹೌದು ಹೀಗೊಂದು ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ಸಂಗತಿ ಹೊರಬಿದ್ದಿದೆ. ಹಾಗಿದ್ರೆ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಈ ಒಂದು ರೂ. ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಚಲಾವಣೆಯಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದೇ? 2018 ರಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಲಾದ ಆರ್‌ಟಿಐ ಅರ್ಜಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ, ಆರ್‌ಬಿಐ ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಸುಮಾರು 1.11 ರೂ. ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿತು. ಇದು ಕಳೆದ ಆರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರಬಹುದು.. ಪ್ರಸ್ತುತ 1 ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯವನ್ನು ಸ್ಟೇನ್‌ಲೆಸ್ ಸ್ಟೀಲ್‌ನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು 21.93 ಮಿಮೀ ತ್ರಿಜ್ಯ, 1.45 ಮಿಮೀ ದಪ್ಪ ಮತ್ತು 3.76 ಗ್ರಾಂ ತೂಕವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಹಾಗಿದ್ರೆ 2, 5 ಮತ್ತು 10 ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯಗಳ ವೆಚ್ಚ ಎಷ್ಟು?

ಹೆಚ್ಚಿನ ಮೌಲ್ಯದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಅವುಗಳ ಮೌಲ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆಯೇ ಎಂದು ಆಶ್ಚರ್ಯಪಡುವವರಿಗೆ, ಅದು ಹಾಗಲ್ಲ. ಆರ್‌ಬಿಐ ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುವಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, 2 ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯದ ಬೆಲೆ 1.28 ರೂ., 5 ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯದ ಬೆಲೆ 3.69 ರೂ. ಮತ್ತು 10 ರೂಪಾಯಿ ನಾಣ್ಯದ ಬೆಲೆ 5.54 ರೂ.ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಕರೆನ್ಸಿ ಮುದ್ರಣದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (RBI) ನಡುವೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 1 ರೂ. ನೋಟುಗಳು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ RBI 2 ರೂ. ನಿಂದ 500 ರೂ. ವರೆಗಿನ ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೆ, RBI 2000 ರೂ. ನೋಟುಗಳನ್ನು ಸಹ ಮುದ್ರಿಸಿತ್ತು, ಆದರೆ ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವುಗಳನ್ನು ಚಲಾವಣೆಯಿಂದ ಹಿಂಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಮುಂಬೈ ಮತ್ತು ಹೈದರಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಟಂಕಸಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ (ಐಜಿಎಂ) ಟಂಕಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇಂದ್ರದ ವರದಿ ಪ್ರಕಾರ 2015-16ರಲ್ಲಿ 215.1 ಕೋಟಿ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, 2016-17ನೇ ಹಣಕಾಸು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ 220.1 ಕೋಟಿ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೈದರಾಬಾದ್ ಟಂಕಸಾಲೆ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದರೆ, ಮುಂಬೈ ಟಂಕಸಾಲೆಯು ಆರ್‌ಟಿಐ ಕಾಯ್ದೆ, 2005 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 8(1)(ಡಿ) ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಗೌಪ್ಯತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿತು.

ಕರೆನ್ಸಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಮುದ್ರಿಸುವ ವೆಚ್ಚ?

ಕಾಲ ಕಳೆದಂತೆ ಕರೆನ್ಸಿ ಮುದ್ರಣದ ವೆಚ್ಚ ಏರಿಳಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಿದ್ರೆ ಪ್ರತಿ 1,000 ನೋಟುಗಳ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚವನ್ನು ನೋಡೋಣ. ಅಧಿಕ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು ಚಿಕ್ಕ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಗ್ಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

10 ರೂಪಾಯಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರತಿ ನೋಟಿಗೆ 960 ರೂಪಾಯಿಗಳಾಗುತ್ತವೆ, ಆದರೆ 100 ರೂಪಾಯಿ ನೋಟುಗಳಿಗೆ 1,770 ರೂಪಾಯಿಗಳು, 200 ರೂಪಾಯಿ ನೋಟುಗಳಿಗೆ 2,370 ರೂಪಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು 500 ರೂಪಾಯಿ ನೋಟುಗಳಿಗೆ 2,290 ರೂಪಾಯಿಗಳು ತಗುಲುತ್ತವೆ. 2000 ರೂಪಾಯಿ ನೋಟುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಪ್ರತಿ ನೋಟಿಗೆ ಸುಮಾರು 4 ರೂಪಾಯಿಗಳಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ದೊಡ್ಡ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಯೂನಿಟ್‌ಗೆ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಅಗ್ಗವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.